اقتصاد ۲۰۲۵ در یک نگاه؛ رالی طلا، سقوط دلار

 سال ۲۰۲۵ را می‌توان سال شگفتی‌های بزرگ و تغییرات بنیادین در بازارهای مالی نامید. بازگشت دونالد ترامپ به رأس قدرت اقتصادی آمریکا، تنها آغاز موجی از تحولات ژئوپلیتیک و تجاری بود که پیامدهای آن به‌سرعت در قیمت دارایی‌ها نمود پیدا کرد؛ طلابا جهشی کم‌سابقه نزدیک به ۶۵ درصد، بهترین عملکرد خود از دهه ۷۰ میلادی را به ثبت رساند، در حالی که دلار آمریکا بیش از ۱۰ درصد افت کرد و نفت حدود ۱۸ درصد سقوط داشت.

به گزارش اقتصادنیور، بازار سهام جهانی نیز علی‌رغم شوک‌های تجاری، به رشد ۲۱ درصدی رسید و بار دیگر نشان داد که عدم‌قطعیت سیاسی لزوماً به معنای رکود مالی نیست. این ترکیب کم‌سابقه از رشد، ریسک و بی‌ثباتی، سال ۲۰۲۵ را به یکی از پیچیده‌ترین سال‌های اقتصاد جهانی در دهه اخیر تبدیل کرده است.

سیگنال ترامپ به اقتصاد جهان

 سال ۲۰۲۵ با تمام پیش‌بینی‌های متفاوتِ تحلیلگران اقتصادی و سرمایه‌گذاران همراه بود، چرا که بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در اقتصاد بزرگ جهان این انتظار را ایجاد کرده بود که سالی متفاوت را شاهد باشیم، اما دشوار بتوان تصور کرد که شدت نوسانات و نتایج به‌دست‌آمده تا این حد غیرمنتظره باشد.

شاخص‌های جهانی سهام با وجود سقوط سنگین ناشی از تعرفه‌های «روز آزادی» در آوریل، در سال جاری نزدیک به ۲۱٪ افزایش یافته‌اند و این ششمین سال در هفت‌ساله اخیر است که بازدهی دو رقمی ثبت می‌شود، اما نگاه دقیق‌تر به سایر دارایی‌ها، تعجب‌ همگان را برمی‌انگیزد.

طلا؛ پناهگاه امنی که در ۴۶ سال اخیر بی‌سابقه صعود کرد

طلا، همواره به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه در زمان بحران‌ها شناخته می‌شود، امسال نزدیک به ۶۵٪ رشد را تجربه کرده است که بهترین عملکرد آن از زمان بحران نفتی سال ۱۹۷۹ تاکنون محسوب می‌شود.

در حالی که ارزش دلار آمریکا حدود ۱۰٪ کاهش یافته، قیمت نفت نزدیک به ۱۸٪ افت داشته است و حتی سودآورترین اوراق قرضه با رتبه پایین (junk bonds) در بازار بدهی به شکل غیرمنتظره‌ای جهش کرده‌اند؛ پدیده‌ای که نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در انتظارات سرمایه‌گذاران و چرخش جریان نقدینگی است.

شرکت‌های بزرگی که بدرخشیدند

غول‌های فناوری آمریکا که به‌عنوان “هفت شگفت‌انگیز” شناخته می‌شوند، از زمان ثبت رکورد تاریخی ارزش بازار شرکت Nvidia به بیش از ۵ تریلیون دلار در اکتبر، از جذابیت گذشته خود فاصله گرفته‌اند و حتی بیت‌کوین نیز به‌طور ناگهانی حدود یک‌سوم ارزش خود را از دست داده است.

بیل کمپبل، مدیر صندوق DoubleLine، سال ۲۰۲۵ را «سال تغییرات و سال شگفتی‌ها» نامیده و تأکید می‌کند که حرکت‌های بازار در عین پیچیدگی، همگی درهم‌تنیده با سه موضوع اصلی، جنگ تجاری، ژئوپلیتیک و بدهی، هستند.

او می‌گوید: اگر پیش‌بینی می‌شد ترامپ سیاست‌های تجاری بسیار تهاجمی اتخاذ کند و آن را به ترتیب اجرا کند، هرگز فکر نمی‌کردم ارزش‌گذاری دارایی‌ها تا این حد فشرده یا بالاتر از حد معمول باشد.

سهام سازندگان تسلیحات در اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۶٪ رشد داشته که تا حد زیادی ناشی از سیگنال‌های ترامپ مبنی بر کاهش حمایت‌های نظامی آمریکا از اروپا و وادار کردن این منطقه و دیگر اعضای ناتو به افزایش هزینه‌های دفاعی بوده است. این عامل همچنین باعث شد سهام بانک‌های اروپایی بهترین عملکرد خود را از سال ۱۹۹۷ تجربه کنند.

علاوه بر این، بازارهای آسیایی نیز با ۷۵٪ جهش در سهام کره جنوبی و بازده نزدیک به ۱۰۰٪ در اوراق قرضه معوقه ونزوئلا روبرو شدند و فلزات گران‌بهایی چون نقره و پلاتین به‌ترتیب ۱۴۵٪ و ۱۲۵٪ رشد داشتند.

بازار بدهی و تأثیر سیاست‌های ترامپ

سه کاهش نرخ بهره در آمریکا، انتقادهای رئیس‌جمهور از فدرال رزرو و نگرانی‌های گسترده‌تر نسبت به بدهی، همگی به نوسانات بازار اوراق قرضه دامن زده‌اند. برنامه‌های بزرگ هزینه‌کرد دولت آمریکا باعث شد بازدهی اوراق ۳۰ ساله خزانه‌داری در ماه می به بالای ۵.۱٪ برسد که بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ بود. اگرچه این نرخ اکنون به حدود ۴.۸٪ بازگشته، اما فاصله مجدد آن با نرخ‌های کوتاه‌مدت که بانک‌ها آن را «پریمیوم سررسید» می‌نامند، بار دیگر بی‌ثباتی را در بازار ایجاد کرده است.

بازدهی ۳۰ ساله در ژاپن نیز بار دیگر به بالاترین حد تاریخی رسیده است؛ در حالی که نوسانات بازار جهانی اوراق قرضه در سطحی پایین‌تر از چهار سال اخیر قرار دارد و بدهی بازارهای نوظهور با ارز محلی، بهترین عملکرد خود از سال ۲۰۰۹ تاکنون را ثبت کرده است.

هوش مصنوعی و بدهی

هوش مصنوعی نیز بخشی از معادله بدهی جهانی شده است؛ شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری در این حوزه به شدت وام گرفته‌اند. گلدمن ساکس تخمین می‌زند که غول‌های هوش مصنوعی در سال جاری نزدیک به ۴۰۰ میلیارد دلار و در سال آینده نزدیک به ۵۳۰ میلیارد دلار در این بخش سرمایه‌گذاری خواهند کرد.

ارزهای جهانی: دلار ضعیف، سایر ارزها در حال صعود

افت دلار باعث شده تا یورو نزدیک به ۱۴٪ و فرانک سوئیس حدود ۱۴.۵٪ در سال ۲۰۲۵ افزایش ارزش داشته باشند. یوان چین به تازگی کانال ۷ واحدی در برابر دلار را شکسته و ین ژاپن که در دسامبر به‌طور قابل توجهی تضعیف شد، در مجموع سال تقریباً بدون تغییر مانده است.

بازگشت ترامپ به تعامل با ولادیمیر پوتین نیز موجب جهش ۴۰ درصدی روبل روسیه شده، هرچند این ارز هنوز تحت شدیدترین تحریم‌هاست و در صدر جدول عملکرد قرار نگرفته و تقریباً با رشد ۴۱ درصدی سِدی غنا، ارزی که توسط تولیدکنندگان طلا پشتیبانی می‌شود، رقابت می‌کند.

زلاتی لهستان، کرون جمهوری چک و فورینت مجارستان همگی در سال جاری بین ۱۵٪ تا ۲۱٪ رشد داشته‌اند و دلار تایوان در دو روز فقط ۸٪ افزایش یافت، در حالی که پزو مکزیک و رئال برزیل نیز از تنش‌های جنگ تجاری فرار کردند و بازده دو رقمی کسب کردند.

چرا بازار ارزهای نوظهور تغییر کرد؟

جونی گلدن، رئیس تحقیقات استراتژی بدهی در J.P. Morgan، معتقد است این فقط پدیده‌ای کوتاه‌مدت نیست، بلکه چرخه نزولی ۱۴ ساله ارزهای نوظهور در حال پایان است. آرژانتین نیز از دیگر نمونه‌های چشمگیر سال بود؛ بازاری که پس از شکست در انتخابات منطقه‌ای در سپتامبر شدیداً ضربه خورد، اما فقط چند هفته بعد با تضمین ۲۰ میلیارد دلاری ترامپ، در انتخابات سراسری میانی عملکرد قدرتمندی پیدا کرد.

تحولات رمزارز در ۲۰۲۵

در دنیای کریپتو، ترامپ یک میم‌کوین راه‌اندازی کرد و بنیان‌گذار بایننس، چانگ‌پنگ ژائو، را مورد عفو ریاست‌جمهوری قرار داد. بیت‌کوین در اکتبر به بالاتر از ۱۲۵٬۰۰۰ دلار رسید اما سپس سقوط کرد و زیر ۸۸٬۰۰۰ دلار بسته شد، در نهایت سال را با بیش از ۶٪ افت به پایان می‌برد.

ترس‌ها و ریسک‌های سال ۲۰۲۶

آغاز سال جدید هم آرام نخواهد بود. ترامپ در حال آماده‌سازی برای انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر است و انتظار می‌رود به‌زودی رئیس جدید فدرال رزرو را انتخاب کند، موضوعی که می‌تواند برای استقلال بانک مرکزی آمریکا تعیین‌کننده باشد.

سرمایه‌گذاران همچنین منتظرند ببینند آیا اقتصاد چین می‌تواند شتاب بیشتری بگیرد یا نه، در حالی که انتخابات در اسرائیل، مجارستان، کلمبیا و برزیل باید برگزار شوند—رویدادهایی که احتمالاً بر بازارهای جهانی و تنش‌های ژئوپولتیک تأثیر خواهند گذاشت.

هوش مصنوعی؛ فرصت یا تهدید برای بازارها؟

مات کینگ، بنیان‌گذار Satori Insights، شرایط ورود بازارها به سال ۲۰۲۶ را «حیرت‌انگیز» توصیف می‌کند و هشدار می‌دهد که رهبران اقتصادی مانند ترامپ دائماً به دنبال بهانه‌هایی برای تحریک اقتصادی یا کاهش مالیات هستند. او می‌گوید: «ما در حال هل‌دادن مرزهای «پول آسان» هستیم و هنوز نشانه‌های ترک‌خوردگی در حاشیه بازارها پدیدار شده است؛ چه در رشد پریمیوم سررسید در بازار بدهی، چه در سقوط ناگهانی بیت‌کوین و چه در ادامه رالی طلا.»