تحلیلگران و سیاستمداران درباره اعتراضات اخیر چه میگویند؟
نگاه تحلیلگران به این وقایع در بعضی نقاط مانند ریشههای اعتراض یا گستره مفهومی آن با یکدیگر متفاوت است که میتوان این تفاوت را ناشی از خواستگاه سیاسی آنان یا سوابق اجراییشان دانست.
فرارو – وقایع این روزهای بعضی شهرهای ایران که نقطه آغاز آن اعتراض به وضعیت اقتصادی بود، از منظر و زوایای مختلف مورد توجه تحلیلگران و سیاستمداران قرار گرفته است.
به گزارش فرارو، نگاه تحلیلگران به این وقایع در بعضی نقاط مانند ریشههای اعتراض یا گستره مفهومی آن با یکدیگر متفاوت است که میتوان این تفاوت را ناشی از خواستگاه سیاسی آنان یا سوابق اجراییشان دانست.
از انگیزه اقتصادی تا بروز سیاسی
عباس عبدی در گفتگویی که با روزنامه اعتماد داشت، به تحلیل ریشههای اعتراض پرداخت و تفاوت آن با وقایع مشابه را در پیشبینیپذیر بودن آن دانست. عبدی گفت: «مهمترین تفاوت این اعتراضات با موارد قبلی، پیشبینیپذیری آن بود. حداقل نسبت به خودم این را میدانم که یکی از گزینههای جدی که میتوانست رخ دهد، اعتراض بود، ولی طبیعی است کیفیت و چگونگی آن قابل پیشبینی نبود. بویژه اینکه این بار حضور اسراییل هم میتوانست جدی باشد و پیشبینی اقدامات آن قابل تصور نبود.»
او درباره فراتر رفتن قالب این ناآرامیها از مسائل اقتصادی نیز معتقد است: «معنا و مفهوم آن گر چه با مطالبات اقتصادی آغاز شد ولی در مجموع از خلال شعارها و نحوه اعتراضات نشان داده شد که رویکردی غالب سیاسی است. در ایران به دلیل ممانعت از انجام اعتراضات قانونی و با هدف مشخص، همه اعتراضات ظرفیت آن را دارند که سیاسی شوند و شعارهای کلان سیاسی و براندازی سر دهند. این پدیده در اعتراضات اخیر خیلی صریحتر و روشنتر از موارد قبلی بود و به سرعت به این مرحله رسیدند.»
این روزنامهنگار و فعال سیاسی اصلاحطلب درباره آنچه در اعتراضات رخ می دهد گفت: «دادههای موجود نشان میدهد که زنان خیلی کمتر از گذشته در اعتراضات حضور دارند، این ویژگی در کنار همه تفاوتها شاید به تشدید وجه خشن اعتراضات هم انجامیده است. البته مواردی بوده که زنان و دختران در نقش فعالان و جلودارهای اعتراضات در ایران حضور داشتهاند. اما کماکان پسران جوان فعالتر هستند. یک علت مهم که در کنار سایر علتها باید در نظر گرفته شود، مرتبط با وضع فکری و رفتاری این جوانان است که اغلب خارج از هنجارهای رسمی، اجتماعی شدهاند و بیگانه و حتی دشمن با نهادها و هنجاری رسمی بار آمدهاند. البته مسوولیت روشن این وضع مستقیما به عهده ساختار سیاسی است.»
روزنامه شرق در سرمقاله امروز خود، توجهها را به کم شدن فاصله اعتراضات در ۸ سال گذشته جلب کرد. کامبیز نوروزی، حقوقدان در این سرمقاله نوشت: «بیشک نظام سیاسی هیچ تمایلی به وقوع اعتراضات ندارد. مردم نیز قطعا نمیخواهند با قبول انواع خطرات معترضانه به خیابانها بیایند. هر بار با مداخلات سختگیرانه اعتراضها متوقف شدهاند ولی دولت باید به این سؤال پاسخ دهد که دلایل این اعتراضات چیست؟ با نفسهای خسته که برآمده و کام نیافتهاند، چه باید کرد؟ فرضیه دخالت بیگانه در شکلگیری اعتراضها نمیتواند پاسخ دقیقی به این سؤال باشد. اگر زمینههای اعتراضها فراهم نباشد، تحریکات دشمنان ایران اثر نخواهد داشت. باید زمین آماده کشت باشد تا بذر بروید. شاید بتوان اعتراض را ترکیدن گلوهای بستهای تعریف کرد که ناگفتهها در آنها انباشته شدهاند.» نویسنده سپس با تاکید بر این که «با اتخاذ رفتار قانونی و مدنی از طرف نظام سیاسی، راه برای کاهش نارضایتیها و اعتراضهای خیابانی هست، اگر ارادهای باشد»، سه راهکار پیشنهاد داد: «احیای نهادهای صنفی و مدنی به عنوان واسطان دولت و جامعه، فعالیت آزاد رسانهها، توجه به آزادی تجمعات بر اساس قانون اساسی.»
تمرکز بر اقتصاد و نقشآفرینی خارجی
محمداسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با ایلنا گفتگو کرد و معتقد بود که تحرکاتی برای به حاشیه بردن این اعتراضات در جریان است. او ضمن تائید بر وجود مشکلات اقتصادی در کشور، گفت: «هم گرانی هست و هم تورم. ما تأکیدمان به عزیزان دولت است که شما مسئول هستید و با توجه به اینکه مسئولیت دارید باید محکمتر کنترل مسائل ارز و غیره را انجام دهید. حال اینکه کمبود یا مسائل دیگر وجود دارد، آن بحثش جداست، اما اینکه بازار رها شود و کنترل نباشد، قابل قبول نیست.» کوثری سپس بر این موضوع که «دشمن در پی این است که از این موقعیتها سوءاستفاده شدیدی کند» تاکید کرد و ادامه داد: «از سوی دیگر بعضیها هم هستند که بدشان نمیآید بتوانند جامعه را به شلوغی و اغتشاش بکشانند و در نهایت مثلاً تجمعاتی را راه بیندازند.»
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس همچنین عوامل داخلی و اصلی داخل کشور تحت نظر هستند و اگر لازم باشد پس از تذکرات دستگیر خواهند شد.
روزنامه جوان در یکی از یادداشتهای شماره امروز خود، ضمن برشمردن فواید اعتراض مدنی و مسالمتآمیز و راههای پاسخ به آن، بر این موضوع تمرکز کرد که دشمن در تلاش است با ایجاد اغتشاش راه بیان اعتراض را ببندد: «امریکا و دیگر دشمنان ایران، با ایجاد آشوب و اغتشاش تنها به طور مستقیم به فروپاشی حکومت نمیاندیشند و از مسیرهای دیگری نیز این هدف را پوشش میدهند. تزریق مزدوران آموزشدیده به تجمعات اعتراضی مردمی و آلودهکردن شعارهای بحق آنها با شعارهای سیاسی به همراه تخریب و حمله به منافع مردم مانع انعکاس صدای واقعی مردم به حکومت میشود و حاکمیت را ناگزیر به واکنش میکند، در نتیجه هر نوع کنش اصلاحگرایانه و سازنده به حاشیه رانده میشود. علاوه بر آن، وضعیت درهمآمیخته اغتشاش و اعتراض با ایجاد چرخه خشونت، رادیکالسازی فضا، از بینبردن امکان گفتوگو و ایجاد سرخوردگی برای معترضان هزینههای فراوان انسانی، مالی، روانی و امنیتی هم به مردم و هم به دولت تحمیل میکند. امریکا تلاش میکند با تشدید شکافها، تبدیلشدن مشکلات به مسائل حلناپذیر و از بین رفتن اعتماد و آرامش عمومی راهبردهای ضدامنیتی و ضدایرانی خود را تقویت کند و کارایی آن را افزایش دهد.»
محمد ایمانی، یکی از نویسندگان کیهان نیز تمرکز خود را بر نقشآفرینی عوامل خارجی گذاشت و بعد از فهرست کردن برخی وقایع تخریبی رخ داده در این ناآرامیها نوشت که این اتفاقات «خیلی زودتر از آنچه پیش بینی می شد، شکست پروژه آمریکایی- صهیونیستی آشوب را به نمایش گذاشت و نشان داد که ملت ایران نه با یک اعتراض مدنی، بلکه شرارت سازمان یافته خارجی مواجه هستند.
اگر برنامه آشوب افکنی (در پوشش اعتراض مدنی و اقتصادی) ایزوله نشده، طبق برنامه ریزی دشمن پیش رفته و توانسته بود حتی یکی دو درصد مردم را همراه کند، نیازی نبود که طراحان سناریو، نقاب از چهره خود و مزدوران بردارند. این ماجرا هم یک انتقام ناکام دیگر از ملت نستوهی است که در جنگ ۱۲ روزه بر خلاف محاسبات و برآوردهای دشمن، همدلانه ایستادند و نقشه دشمن کمانه کرد. ملت ۹۰ میلیونی ایران کجا و این معرکه گیری ها کم شمار اما شرارت آمیز کجا؟»
