کشف جدید جیمز وب و سیارهای ۱۰ میلیارد ساله
تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا به تازگی با کشف سیارهای عجیب، مدلهای فعلی شکلگیری سیارات را به چالش کشید و افقهای جدیدی در اخترشناسی ایجاد کرده است.
تلسکوپ فضایی جیمز وب قویترین شواهد تاکنون از وجود اتمسفر در یک ابرزمین بسیار کهن را شناسایی کرده است؛ کشفی که دیدگاههای پیشین اخترشناسان دربارهی جو سیارات فراخورشیدی را مورد بازنگری قرار میدهد.
به گزارش تجارت نیوز، تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا به تازگی با کشف سیارهای عجیب، مدلهای فعلی شکلگیری سیارات را به چالش کشید و افقهای جدیدی در اخترشناسی ایجاد کرده است.
کشف جدید جیمز وب
تلسکوپ فضایی جیمز وب، سیاهچالهای با جرمی حدود ۵۰ میلیون برابر جرم خورشید را در کهکشانی تقریبا بدون ستاره شناسایی کرده است. این کشف، اخترشناسان را وادار میکند تا در درک خود از منشا سیاهچالهها را بازنگری کنند. مشاهدات تازهی تلسکوپ فضایی جیمز وب حاکی از آن است که ابرزمین کهن TOI-561 b احتمالا از جوی بسیار متراکم برخوردار است؛ نتیجهای که تاکنون محکمترین شاهد برای وجود اتمسفر در یک سیارهی سنگی فراخورشیدی به شمار میآید.
در صورتی که چنین لایهی گازیای وجود نداشت، دمای نیمکرهی روشن این سیاره بهمراتب بالاتر از مقادیر کنونی میبود. اگرچه شرایط حرارتی شدید این سیاره هر نوع حیات مبتنی بر شیمی شناختهشده را ناممکن میسازد، دوام یک اتمسفر پایدار در این محیط سخت و در بازهای زمانی بسیار طولانی، امید پژوهشگران را برای یافتن سیارات مناسبتر برای سکونت افزایش داده است.
شناسایی منظومهی TOI-561 که شامل سه سیارهی b، c و d است، چهار سال پیش موجب شگفتی اخترشناسان شد؛ زیرا ستارهی مرکزی این منظومه قدمتی بسیار زیاد دارد. برآوردها نشان میدهد سن این ستاره به حدود ۱۰ میلیارد سال میرسد و از این رو در زمرهی سالخوردهترین ستارگان شناختهشده در کهکشان راه شیری قرار میگیرد. با توجه به مدارهای بسیار فشردهی این سیارات، به نظر میرسد آنها همزمان با ستارهی میزبان و از یک تودهی غباری مشترک پدید آمده باشند.
سیاره TOI-561 b
هر سه عضو این منظومه در ردهی ابرزمینها طبقهبندی میشوند؛ سیاراتی که اندازهای بزرگتر از زمین دارند اما از نپتون کوچکترند. نکتهی قابل توجه آن است که در دوران تولد این منظومه، کهکشان هنوز از عناصر سنگینِ لازم برای شکلگیری سیارات سنگی بهوفور برخوردار نبود، با این حال چگالی TOI-561 b شباهت زیادی به چگالی زمین دارد. اکنون نیز این سیاره که نزدیکترین عضو به ستاره است، با حفظ یک جو متراکم، بار دیگر دیدگاههای پیشین دانشمندان را زیر سؤال برده است.
سیارهی TOI-561 b چهارمین نمونه از جهانهای فوقداغی به شمار میرود که دمای مشاهدهشدهی آن با پیشبینیهای مدل «سنگ بدون جو» تطابق ندارد. این سیاره در وضعیت قفل کشندی قرار گرفته و همواره یک نیمکرهی آن رو به ستارهی میزبان است. با اینکه دمای این بخش حدود ۱۸۰۰ درجهی سانتیگراد برآورد شده، مدلهای نظری نشان میدهند با توجه به نزدیکی بسیار زیاد سیاره به ستارهاش—حدود ۴۰ برابر کمتر از فاصلهی عطارد تا خورشید—و همچنین دورهی گردش بسیار کوتاه ۱۰٫۶ ساعته، انتظار میرفت دمای سطح آن به حدود ۲۷۰۰ درجهی سانتیگراد برسد.
در سال گذشته، دادههای جیمز وب نشان داد که ابرزمین داغ دیگری با نام 55 Cancri e احتمالا از سازوکاری برای کاهش دمای سمت روز خود بهره میبرد؛ سازوکاری که به وجود اتمسفر و جریانهای بادی نیرومند نسبت داده میشود. بررسیهای دقیقتر اخیر روی TOI-561 b نیز همین سناریو را با شواهدی قویتر تأیید میکند.
