عملیات ربایش مادورو چگونه طراحی و اجرا شد؟

فرارو- دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این رویداد را «حمله‌ای» خواند که به‌گفته او «مردم از زمان جنگ جهانی دوم نظیرش را ندیده‌اند». مارکو روبیو اما با لحنی ظاهرا متواضع‌تر، اصرار داشت که این اقدام «در درجه نخست یک عملیات اجرای قانون» بوده است.

به گزارش فرارو به نقل از نشریه اکونومیست، واقعیتِ حمله شبانه آمریکا به ونزوئلا برای دستگیری و انتقالِ سریعِ نیکلاس مادورو، رهبر این کشور، جایی میان این دو روایت قرار می‌گیرد.

جزئیات عملیات ربودن مادورو

ژنرال دن کِین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در نشست خبری سوم ژانویه جزئیات عملیات «عزمِ مطلق» را تشریح کرد؛ عملیاتی که پس از پنج ماه شکل گرفت؛ دوره‌ای که طی آن ایالات متحده به‌تدریج توان هوایی و دریایی خود را در دریای کارائیب افزایش داد. به گفته ژنرال کِین، برنامه‌ریزی برای این مأموریت ماه‌ها پیش کلید خورده بود.

بنا به روایت او، این عملیات، بیش از ۱۵۰ فروند هواگرد را در بر می‌گرفت؛ هواگردهایی که از ۲۰ پایگاه مختلف «در سراسر نیم‌کره غربی» به پرواز درآمدند و به گفته او، «همه با هم» در یک زمان بر فراز ونزوئلا به یکدیگر رسیدند. نیروهای آمریکایی از مدتی قبل در حالت آماده‌باش بودند و در نهایت، شرایط مساعد آب‌وهوا زمان‌بندی نهایی اجرای عملیات را تعیین کرد.

این حمله با پروازهای پنهان‌کارانه هلیکوپترها در ارتفاعی بسیار پایین (تنها ۱۰۰ فوتی بالای آب) همراه بود. تصاویر و ویدیوهایی که از هلیکوپترهای شینوک در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، نشان می‌دهد این پرنده‌ها احتمالاً به «هنگ ۱۶۰ هوانوردی عملیات ویژه» تعلق داشته‌اند؛ یگان نخبه ارتش آمریکا که با لقب «شکارچیان شب» (Night Stalkers) شناخته می‌شود.

در آسمان، پیشرفته‌ترین جنگنده‌های آمریکا از جمله اف-۲۲ و اف-۳۵ مأموریت مراقبت و پوشش را بر عهده داشتند. هم‌زمان با نزدیک شدن نیروها به کاراکاس، آمریکا روند «برچیدن و از کار انداختن» پدافند هوایی ونزوئلا را آغاز کرد. ژنرال کِین نیز به‌طور تلویحی اشاره کرد که «فرماندهی فضایی» و «فرماندهی سایبری» پنتاگون در این تلاش نقش داشته‌اند.

هلیکوپترها از مناطق کوهستانیِ پایتخت برای پنهان‌کردن مسیر خود بهره گرفتند و اندکی پس از ساعت ۲ بامداد به وقت محلی به مجتمع محل استقرار نیکلاس مادورو رسیدند. در جریان ورود، یکی از هلیکوپترها هدف قرار گرفت، اما با وجود اصابت، توانست به پایگاه بازگردد؛ چند نفر از نیروها نیز بنا بر گزارش‌ها بر اثر گلوله و ترکش زخمی شدند.

گفته می‌شود نیروهای «دلتا فورس» آمریکا، یگان نخبه عملیات ویژه، مادورو و همسرش را بازداشت کردند. مادورو تلاش کرد خود را به «اتاق امن» برساند، اما پیش از آنکه بتواند درهای فولادی آن را ببندد، دستگیر شد. ترامپ در توصیف صحنه گفت: «تبادل آتش زیادی بود.» ناوگان هوایی حدود دو ساعت و نیم بعد بار دیگر بر فراز اقیانوس قرار داشت و مادورو به ناو «یواس‌اس ایوو جیما» تحویل داده شد.

از پاناما تا کاراکاس

این یورش، یادآور عملیات پیشین آمریکا در پاناما در سال ۱۹۸۹ است؛ عملیاتی که هدف آن نیز دستگیری و انتقال رهبر دیگری از آمریکای لاتین به ایالات متحده برای محاکمه، به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر بود. عملیات پاناما که به دستور جورج اچ. دبلیو. بوش انجام شد، یک تهاجم تمام‌عیار به شمار می‌رفت و بیش از ۲۷ هزار نیروی نظامی در آن مشارکت داشتند؛ حدود نیمی از این نیروها از پیش در خاک پاناما مستقر بودند.

آن تهاجم علیه کشوری به‌مراتب کوچک‌تر انجام شد. پاناما در آن زمان، شاید حدود ۴ هزار نیروی رزمیِ آماده در اختیار داشت؛ در حالی که ارتش ونزوئلا بیش از ۱۰۰ هزار نیرو دارد. علاوه بر این، عملیات پاناما از جهاتی کم‌اثرتر هم بود: نوریه‌گا در ابتدا از دستگیری گریخت و سرانجام پس از ده روز، با پخش موسیقی راک با صدای بسیار بلند، از مقر نمایندگی واتیکان بیرون کشیده شد.

مثال دیگر یورش سال ۲۰۱۱ در پاکستان برای کشتن اسامه بن‌لادن بود که توسط نیروی دریایی آمریکا انجام شد، یگان دلتا فورس پیشاپیش ماکتی از پناهگاه امن مادورو ساخته بود تا سناریوی حمله را بارها تمرین کند.

بنا بر گزارش شبکه سی.ان.ان، سازمان سیا از ماه اوت تیمی را در داخل ونزوئلا مستقر کرده بود و گفته می‌شود حتی منبعی در درون دولت مادورو نیز در اختیار داشت. ترامپ در کنار این روایت، تلویحاً از به‌کارگیری توان سایبری تهاجمی آمریکا برای قطع برق بخش‌هایی از شهر سخن گفت و ادعا کرد: «چراغ‌های کاراکاس تا حد زیادی به‌واسطه یک تخصص خاص که داریم خاموش شد.»

بی‌دردسر پیش رفتن عملیات می‌تواند نشانه آن باشد که شماری از عناصر حکومت مادورو از نیروهای امنیتی تا محافظان شخصی برای به حداقل رساندن مقاومت با آمریکایی‌ها تبانی کرده بودند. ایرنه میا، کارشناس مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی در لندن، در همین چارچوب می‌گوید: «گمان من این است که کسی از حلقه درونی او با آمریکا مذاکره کرده و در نهایت به او خیانت کرده است.»

با این همه، برای پیت هگست که خود را «وزیر جنگ» آمریکا می‌نامد معتقد است که موفقیت این عملیات به فرصتی برای نفس‌کشیدن تبدیل شد؛ آن هم پس از هفته‌ها که به‌دلیل رفتار شخصی، نحوه رسیدگی به اطلاعات محرمانه و نیز قانونی‌بودن حملاتش به قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر در کارائیب و اقیانوس آرام قرار گرفتن زیر ذره‌بین قرار گرفته بود.  

در نهایت دونالد ترامپ نیز با اشاره‌ای معنادار گفت: «کوبا… موضوعی است که در نهایت درباره‌اش صحبت خواهیم کرد.»