شاسی‌بلند پرحاشیه سایپا به یک قدمی بازار رسید

صنعت خودروی ایران در سال‌های اخیر شاهد تحولات پرفراز و نشیبی بوده است و در این میان، تلاش خودروسازان داخلی برای عرضه محصولاتی که توانایی رقابت با نمونه‌های مونتاژی چینی را داشته باشند، بیش از پیش به چشم می‌خورد. جدیدترین خبر در این حوزه، به کراس‌اوور جدید گروه خودروسازی سایپا، یعنی خودروی «آریا» اختصاص دارد. طبق اعلام رسمی، پس از ارسال مدارک و مستندات فنی و طی شدن فرآیندهای پیچیده ارزیابی، آزمون‌ها و تست‌های مورد نظر سازمان ملی استاندارد، گواهی «تأیید نوع» (Type Approval) برای این محصول صادر و به شرکت سایپا ابلاغ شده است.

به گزارش خودرو بانک، دریافت این مجوز به منزله عبور موفقیت‌آمیز آریا از فیلترهای سخت‌گیرانه استانداردهای ۸۵گانه است که در سال‌های اخیر چالش‌های بسیاری را برای خطوط تولید خودروسازان ایجاد کرده بود. با صحه‌گذاری مستندات و قبولی در آزمون‌های ایمنی، عملکردی و آلایندگی، سایپا اکنون مجوز قانونی برای فروش و عرضه این خودرو را در اختیار دارد.

البته فرآیند نهایی ورود به خیابان‌ها نیازمند اخذ مجوز شماره‌گذاری از پلیس راهور فراجا است که طبق گزارش‌ها، این مرحله نیز در دست اقدام بوده و پیش‌بینی می‌شود به‌زودی نهایی شود. آریا به عنوان نسخه هاچ‌بک کراس (یا کراس‌اوور کامپکت) پلتفرم SP100، نقش استراتژیکی در سبد محصولات سایپا ایفا می‌کند و قرار است با قوای محرکه‌ای متفاوت از برادر سدان خود، یعنی شاهین، به بازار عرضه شود.

مشخصات فنی؛ قلب تپنده ۲ لیتری و خداحافظی با توربوی ۸ سوپاپ

یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین بخش‌های پروژه آریا، انتخاب قوای محرکه آن است. در حالی که شاهین با موتور ۱.۵ لیتری توربو ۸ سوپاپ (M15-TC) به بازار آمد و نقدهایی را در زمینه راندمان و تکنولوژی قدیمی تجربه کرد، سایپا برای آریا استراتژی کاملاً متفاوتی را در پیش گرفته است.

طبق اطلاعات منتشر شده، سایپا آریا به یک پیشرانه حجیم‌تر ۲ لیتری چهار سیلندر خطی مجهز شده است. این موتور تنفس طبیعی که از تکنولوژی‌های به‌روزتری بهره می‌برد، توانایی تولید ۱۳۸ اسب‌بخار قدرت در ۶۰۰۰ دور در دقیقه و ۱۸۹ نیوتن‌متر گشتاور در ۴۴۰۰ دور در دقیقه را داراست.

استفاده از سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (VVT) در این پیشرانه، یکی از نقاط قوت فنی آن محسوب می‌شود. این سیستم با تنظیم دقیق زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌ها بر اساس دور موتور و بار وارده، باعث می‌شود تا نمودار گشتاور در دورهای میانی صاف‌تر باشد و خودرو کشش بهتری را در رانندگی شهری و جاده‌ای ارائه دهد.

علاوه بر این، سیستم VVT نقش بسزایی در کاهش مصرف سوخت و بهینه‌سازی احتراق ایفا می‌کند. این موتور در حال حاضر موفق به پاس کردن استاندارد آلایندگی یورو ۵ شده است و طبق اعلام سازنده، زیرساخت مهندسی آن امکان ارتقا به استاندارد یورو ۶ را نیز در نسخه‌های آتی فراهم می‌کند.

نکته مثبت در انتخاب این موتور، دوری جستن از پیچیدگی‌های موتورهای توربو شارژ در شرایطی است که کیفیت بنزین در سراسر کشور یکسان نیست. موتورهای ۲ لیتری تنفس طبیعی معمولاً استهلاک کمتری نسبت به موتورهای کم‌حجم توربو دارند و حساسیت آن‌ها به عدد اکتان بنزین کمتر است.

این موضوع برای مصرف‌کننده ایرانی که نگران هزینه‌های نگهداری طولانی‌مدت است، یک مزیت اقتصادی و فنی محسوب می‌شود. با این حال، باید در نظر داشت که مصرف سوخت ترکیبی یک موتور ۲ لیتری در ترافیک‌های سنگین شهری، احتمالاً بالاتر از رقبای کم‌حجم خواهد بود که این مورد می‌تواند به عنوان یک نکته منفی در هزینه‌های جاری خودرو تلقی شود.

سیستم انتقال قدرت و تعلیق؛ حرکت به سمت استانداردهای جهانی

تحول فنی آریا تنها به موتور محدود نمی‌شود و در بخش انتقال قدرت نیز شاهد یک ارتقای چشمگیر نسبت به محصولات قبلی این پلتفرم هستیم. سایپا برای انتقال قدرت موتور به چرخ‌های جلو، از یک گیربکس اتوماتیک ۶ سرعته (6AT) مجهز به مبدل گشتاور (Torque Converter) استفاده کرده است. این نوع گیربکس‌ها که در بازار جهانی به گیربکس‌های AT معروف هستند، نسبت به گیربکس‌های CVT که در شاهین اتوماتیک استفاده شده، لذت رانندگی بالاتر و استهلاک پایین‌تری در فشارهای رانندگی مداوم دارند.

گیربکس ۶ سرعته آریا مجهز به قابلیت تیپ‌ترونیک است که به راننده اجازه می‌دهد تعویض دنده‌ها را به صورت دستی انجام دهد. این ویژگی به‌خصوص در جاده‌های کوهستانی و برای کنترل بهتر خودرو در سراشیبی‌ها یا نیاز به شتاب‌گیری ناگهانی، بسیار کاربردی است. هماهنگی موتور ۲ لیتری با گیربکس AT می‌تواند پاشنه آشیل شتاب اولیه که در برخی خودروهای چینی دیده می‌شود را برطرف کند، زیرا مبدل گشتاور برخلاف CVT، شروع حرکت قوی‌تری را ارائه می‌دهد.

ساختار سیستم تعلیق و ترمز

در بحث سیستم تعلیق، آریا در محور جلو از سیستم رایج و اثبات‌شده مک‌فرسون استفاده می‌کند که تعادل خوبی بین هزینه و عملکرد دارد. اما در محور عقب، مهندسان سایپا از سیستم تعلیق یکپارچه تیر پیچشی (Torsion Beam) بهره برده‌اند. اگرچه این سیستم در بسیاری از کراس‌اوورهای اقتصادی جهان مرسوم است، اما در مقایسه با سیستم‌های تعلیق مستقل چند اتصاله (Multi-link)، خشکی بیشتری دارد و ممکن است ضربات جاده را بیشتر به کابین منتقل کند. این نکته را می‌توان یکی از نقاط ضعف فنی در برابر رقبایی دانست که از تعلیق‌های مستقل در عقب استفاده می‌کنند.

با این حال، در بخش ایمنی فعال، سیستم ترمز آریا نمره قبولی کامل را دریافت می‌کند. استفاده از ترمزهای دیسکی خنک‌شونده در محور جلو و ترمزهای دیسکی در محور عقب، قدرت ترمزگیری مطمئنی را برای این کراس‌اوور فراهم می‌کند. وجود دیسک در هر چهار چرخ، علاوه بر بهبود عملکرد ترمزگیری، باعث عملکرد دقیق‌تر سیستم‌های کمکی مانند ESP و سیستم کنترل کشش می‌شود.

تجهیزات رفاهی و ایمنی؛ لیست کاملی از آپشن‌های روز

یکی از الزاماتی که امروزه برای موفقیت در بازار خودروی ایران وجود دارد، لیست بلندبالای امکانات رفاهی است. سایپا آریا در این زمینه تلاش کرده است تا با ارائه پکیجی کامل، خود را به عنوان یک خودروی «فول آپشن» معرفی کند. طراحی داخلی خودرو با بهره‌گیری از کلاستر دیجیتال (صفحه کیلومتر شمار تمام دیجیتالی) و صفحه نمایش لمسی مالتی‌مدیا بزرگ، نمایی مدرن به خود گرفته است.

استفاده از دسته دنده الکترونیکی (Shift-by-wire) که اصطلاحاً به آن طرح خلبانی گفته می‌شود، حس لوکس‌تری را به کنسول میانی بخشیده و فضای بیشتری را برای تعبیه جا لیوانی و کلیدهای کنترلی آزاد کرده است.

از نظر امکانات رفاهی، آریا به سیستم ورود و استارت بدون کلید (Keyless Starter)، سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک و شارژر وایرلس تلفن همراه مجهز شده است که نیازهای روزمره کاربران را پوشش می‌دهد. صندلی‌های این خودرو نیز با ارگونومی بهبود یافته نسبت به مدل‌های قدیمی‌تر طراحی شده‌اند. وجود سانروف و نورپردازی محیطی کابین (Ambient Light) نیز از دیگر مواردی است که برای جذب مشتریان جوان‌تر در نظر گرفته شده است.

ایمنی و سیستم‌های کمک راننده

در بخش ایمنی و سیستم‌های کمک راننده (ADAS)، آریا قدم‌های بزرگی برداشته است. این خودرو به صورت استاندارد دارای سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESP) است که اکنون جزو الزامات استاندارد ۸۵گانه محسوب می‌شود. علاوه بر این، سیستم کنترل حرکت در سراشیبی (HDC) به راننده کمک می‌کند تا در شیب‌های تند با اطمینان بیشتری حرکت کند. ترمز پارک برقی (EPB) و سیستم اتوهلد (Auto Hold) نیز راحتی رانندگی در ترافیک‌های شهری را دوچندان می‌کنند.

یکی از نکات برجسته در لیست تجهیزات ایمنی آریا، وجود رادار نقطه کور (BSD) است. این سیستم با هشدار دادن به راننده در خصوص وجود وسایل نقلیه در نقاط کور آینه‌های جانبی، ریسک تصادفات در هنگام تغییر لاین را به شدت کاهش می‌دهد. فرمان کمکی برقی (EPS) با غربیلک دی-کات (D-Cut) نیز علاوه بر تسهیل مانورهای شهری، در سرعت‌های بالا سفت‌تر شده و پایداری فرمان را افزایش می‌دهد. با این وجود، عدم اشاره به وجود ایربگ‌های پرده‌ای یا جانبی در اطلاعات اولیه (در صورتی که فقط دو ایربگ داشته باشد)، می‌تواند یک نقطه ضعف در بخش ایمنی غیرفعال در مقایسه با رقبای چینی ۵ ستاره محسوب شود که باید در کاتالوگ نهایی بررسی گردد.

تحلیل جایگاه بازار و چالش‌های پیش رو

صدور گواهی تأیید نوع برای سایپا آریا، چراغ سبزی برای ورود یک بازیگر جدید و جدی به سگمنت کراس‌اوورهای شهری است. این خودرو با تکیه بر موتور ۲ لیتری تنفس طبیعی و گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک، ترکیبی را ارائه می‌دهد که در میان خودروهای چینی توربو شارژ کم‌حجم، حکم کیمیا را دارد. بسیاری از خریداران ایرانی که از حساسیت توربوها و مشکلات گیربکس‌های CVT خسته شده‌اند، ممکن است آریا را گزینه‌ای جذاب و کم‌دردسرتر بیابند.

اما موفقیت آریا تنها به مشخصات فنی روی کاغذ وابسته نیست. کیفیت مونتاژ نهایی، کیفیت متریال داشبورد و تریم داخلی، و از همه مهم‌تر «قیمت‌گذاری» فاکتورهای تعیین‌کننده خواهند بود. اگر سایپا بتواند آریا را با قیمتی رقابتی نسبت به محصولاتی مانند ام‌وی‌ام X22 پرو یا X33 کراس و حتی ریرا ایران‌خودرو عرضه کند، شانس بالایی برای تصاحب سهم بازار خواهد داشت.

از سوی دیگر، چالش خدمات پس از فروش برای موتور و گیربکس جدید که برای اولین بار وارد سبد محصولات سایپا می‌شود، موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. تأمین قطعات یدکی و آموزش شبکه نمایندگی‌ها برای تعمیرات این قوای محرکه جدید، آزمونی بزرگ برای سایپا یدک خواهد بود.

همچنین، عبور از سد شماره‌گذاری و تحویل به موقع خودروها به مشتریان، آخرین خان‌هایی هستند که آریا باید برای رسیدن به پارکینگ خریداران طی کند. در نهایت، آریا پتانسیل تبدیل شدن به یکی از پرفروش‌ترین محصولات سایپا را دارد، مشروط بر اینکه کیفیت تولید انبوه آن قربانی تیراژ نشود.